Orak-çekiç

Kısa ve gelişigüzel bir derleme. Sovyet iktidarı ilk ortaya çıktığında, sonradan XX. yüzyıla da damgasını vuracak meşhur sembol henüz ortada yok. Dünyanın orak-çekiçle tanışması daha sonra. Kulağa şaka gibi gelse de işçi-köylü iktidarının ilk sembolü saban-çekiç. Ne var ki, Bolşevikler bu sembolü çizmekte zorlanınca daha pratik bir alternatife yönelip sabanın yerine orağı koyuyorlar.

BmEHKZ4CEAAHZWC.jpg:large

Bunun aslında iktidardan ziyade, ordu sembolü olarak yola çıktığını belirtmekte fayda var. İdeolojik bir sembol olarak orak-çekiçin ordu saflarından diğer iktidar kurumlarına (1920’lerin başı), hatta diğer ülkelere (1930’lar) yayılması daha sonra.

BmE80dfCMAES78I.jpg:large

1934 yılına tarihlenen bir Nazi madalyonu. Tag der Arbeit, yani 1 Mayıs için basılmış. Arkasındaki hikayeyi öğrenmek ilginç olurdu doğrusu.

Orak-çekiçle özdeşleşen yine bir mayıs günü Berlin’de çekilmiş unutulmaz bir fotoğraf var.

BtD-azECcAA7erz.jpg:large

Deneyimli internet kullanıcıları aşağıdaki askerin kolundaki saatlerin hikayesini biliyordur diye tahmin ediyorum.

BaoTFTbCYAA6MTz.jpg:large

Bu fotoğraf ise Ukrayna’dan. Yanukoviç karşıtı ayaklanmanın ilk günlerinden. Ukraynalıların Sovyet mirasına bakışını dile getirir cinsten. Açıkçası ben bu fotoğrafı Andrey Sinyavski’nin Sovyet Medeniyetinin Temelleri kitabında aktardığı imparatorluk tartışması (ve karşı tarafta uyandırdığı hissiyat) çerçevesinde yorumlamaya meyilliyim.

BhFfDmJIcAAdxwX.jpg:large

Yine Ukrayna’dan, Lenin heykellerinin birbiri ardında yıkıldığı günlerden. Manuilski anıtının üstünde orak-çekiç sembolüyle süslenmiş bir yazı: “Holodomor organizatörü komünist katil.”

BwSuiuhIIAI9QPM.jpg:large

Bu kez Ukrayna’nın doğusundan bir fotoğraf. Ayrılıkçı bir militanın üniformasından detay. Fotoğrafı ilginç kılan çok enteresan bir sentezin ürünü olması: Rus imparatorluğunun renkleri sarı-beyaz-siyah ile Sovyet orak-çekici.

Fotoğrafları çeşitli internet sayfalarından ve twitter hesaplarından aldım. Aşağıdaki fotoğrafı ise, Türkiyeli orak-çekiçsever kitle için nispeten daha yakın bir tarihte bizzat çektim. Olayların artık Ukrayna-Rusya arasında bir mesele olmaktan çıkıp dünya çapında bir krize evrildiği günlerde.

BwnPHruCUAEVHy1.jpg:large“Gerekirse tekrarlayabiliriz.”

Devletine milletine bağlı ortalama Rusun kafasındaki orak-çekiç sembolizmini bundan daha iyi anlatan bir kare bulunamaz herhalde. Resmedilen sahnenin arka planı için bkz. Bir filmin çağrıştırdıkları: Eine Frau in Berlin.

Çıkartmanın yapıştırıldığı arabanın Lada değil, Alman arabası olduğunu son bir not olarak belirteyim.

Reklamlar

Hakkında Mustafa Yılmaz
Rusça çevirmeni.

2 Responses to Orak-çekiç

  1. deniz says:

    Reichstag’taki askerin kolundaki saatlerin hikayesi nedir? Vaktiniz varsa biraz bahseder misiniz lütfen?

    • Fotoğrafın orijinalinde aşağıda duran askerin her iki kolunda da saat var. İlk yayınlanacağı zaman editörler saatin birini iğneyle kazıyıp çıkarıyor. Kızıl Ordu askerinin yağmacı gibi görünmesinden korkuyorlar. Bundan ötürü fotoğrafın internetteki bazı kopyalarında saat var, bazılarında yok. Bu işin nispeten bilinen kısmı.

      Az bilinen kısmı ise fotoğrafçının başına gelenler. 1948 sonrasında SSCB’de antisemitizm hortlayınca bir Yahudi olan fotoğrafçı da işinden oluyor, epey sıkıntı çekiyor. Pek gün yüzü göstermiyorlar adama. https://tr.wikipedia.org/wiki/Yevgeny_Khaldey

Eklemek istediğiniz şeyler varsa...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: