Mumu

Turgenyev’in 1852 yılında, rejimle başının dertte olduğu bir sırada, hatta belki biraz da bu yüzden yazdığı Mumu adında uzunca bir hikaye var. Yazarın toprak köleliğine olan tepkisinin açıkça hissedildiği, Rus toplumunun yeni bir hayat özlemini açığa vuran yapıtlardan. Bundan olsa gerek ki sansürden geçişi kolay olmamış. Ancak 1854’te okurlarla buluşabilmiş.

Hikayeye adını veren Mumu adlı köpek Rus edebiyatının olağanüstü güzellikteki hayvancıklarından bir tanesi. Tıpkı Tolstoy’un Holstomer’i, Çukovski’nin timsahı, Bulgakov’un Şarik’i ve Platonov’un ineği gibi.

Honfleur, Fransa ve St. Petersburg, Rusya'daki Mumu anıtları (Fotoğraflar: Wikipedia, http://ipetersburg.ru)

Honfleur, Fransa ve St. Petersburg, Rusya’daki Mumu anıtları (Fotoğraflar: Wikipedia, ipetersburg.ru)

Hikayenin bizdeki bilinirliği başta Turgenyev’in diğer yapıtları olmak üzere, Rus edebiyatının ölmez eserlerinin ne yazık ki çok gerisinde. Halbuki Türkçe okur, efsanevi yayıncı Hilmi Çığıraçan sayesinde 1935 gibi nispeten erken bir tarihte tanışmış Mumu‘yla (çev. Samizade Süreyya Erdoğan).Turgenyev yapıtlarının Türkiye’deki en büyük destekçisi MEB 1950’de bir kere daha basmış hikayeyi (çev. Şahin Akalın). Hepsi bu.

Bunun gibi harikulade anlatılara genel ilgisizlik elbette düşündürücü ancak işin beni daha çok şaşırtan tarafı hayvan haklarına duyarlı okurların bu eserleri bir türlü keşfedememiş olması. Yakın zaman önce İş Bankası Kültür Yayınları’nın Günay Çetao çevirisiyle yayımladığı Holstomer buna iyi bir örnek. Ne yalan söyleyeyim, bu yapıtların Etin Cinsel Politikası gibi tatsız tuzsuz kitaplar kadar merak uyandırmayışına hayıflanmadan edemiyorum.

Mumu Sovyetler Birliği’nde sinema, tiyatro ve canlandırma çalışmalarına ilham vermiş. Bunlardan biri Valentin Karavayev’in 1987 tarihli animasyonu.

Açık konuşmak gerekirse, Karavayev’in çalışması blogda daha önce paylaştığım canlandırmalar kadar çekmedi beni. Hikayeye ayak uydurmakta zorlandığı hissine kapıldım. Bununla birlikte hiçbir şey için değilse bile hikayenin kahramanları Gerasim ve Mumu’yu bir arada görmek için izlemeye değer.

Youtube’da İngilize altyazılı hali mevcut.

Uyarı. Bundan sonrası hikayenin finaline dair bilgi içerir:

Turgenyev Mumu‘yu, annesinin Moskova’daki konağında geçen bir hadiseden yola çıkarak yazmış. Başkahraman Gerasim hikayenin sonunda pılını pırtısını toplayıp köyüne dönüyor. Ancak Gerasim’in gerçek hayattaki prototipi Andrey adlı toprak kölesi tüm olanlara rağmen hanımına, yani yazarın annesine sadakatle hizmet etmeye devam etmiş, ki bu da hikayenin kendisi kadar düşündürücü bir ayrıntı.

Reklamlar

Hakkında Mustafa Yılmaz
Rusça çevirmeni.

2 Responses to Mumu

  1. Zerrin Özalp Öztarhan says:

    Mustafa Bey, merhaba
    Beni, her okuduğumda zenginleştiren bir blog hazırlıyorsunuz.
    Doktora yaptığınız kürsüde alanınız çocuk yayınlarıyla sınırlı mı bilemiyorum ama arşivinize bir katkısı olabilir düşüncesiyle -tabii sizde olma olasılığı da yüksek- Vasili Grossman’ın Türkiye’de basılan ilk kitabı, Treblinka Cehennemi’nin taranmış sayfalarını göndermek isterim. Ben Can Yayınları’nda çalışırken Yaşam ve Yazgı’nın son kontrollerini yapmıştım. Daha sonra Vasili Grossman Kızıl Ordu’yla 1941-1945 kitabının redaksiyonunu yaptım. Yaşam ve Yazgı’da “Türkçede ilk kitabı” anonsu yapılmıştı ama ben üniversite yıllarımda Treblinka Cenennemi’ni aldığımı anımsayınca ikinci kitapta ifadeyi değiştirdik. Kitabı da sayfaları sararmış eski kitaplara alerjisi olan bir arkadaşımın okuması ve Grossman kitaplarını Can’a çeviren Sabri Gürses’e göndermek için taramıştım.
    Hayvan sevgisi üzerine, çalıştığım bir kitap olan Jack London’ın Katıksız Sevgi’sini de listenize eklemek isterim.
    31 yıldır basın yayın dünyasındayım. Rusça çevirmen konusundaki sıkıntıların farkındayım. Dilerim bu açığın kapanmasında kitap çevirisi alanında da katkılarınız olur.
    Böyle bir blog hazırladığınız için teşekkür ederim.

    Sanırım bende mail adresiniz olmalı, taramaları gönderebilmem için. İsterseniz beni bilgilendirin lütfen.
    Sevgiler…
    Zerrin Özalp Öztarhan

Eklemek istediğiniz şeyler varsa...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: