İzleyenler hatırlayacaktır, Haziran ayının ilk haftasında Ntv Ana Haber Bülteni’nde Nazım ve Vera İlk Kez spotuyla bir haber yayınlanmıştı. Haberde Can Dündar, Nazım Hikmet ve Vera Tulyakova’nın 1962 yılı sonunda Bedri Rahmi Eyüboğlu tarafından Paris’te çekilen video görüntülerinin ressamın kişisel arşivinden çıktığını müjdeliyor ve şu anda İş Bankası Kültür Yayınları arşivinde bulunan görüntülerin, ustanın ilk ve son renkli görüntüleri olduğunun altını çiziyordu. Ertesi gün Ntvmsnbc haber portalının yanı sıra birkaç sitede daha benzer vurgularla kendine yer buldu bu haber.

Gerçekten heyecan verici bir keşifti bu çünkü Can Dündar’ın kendi sitesinde isabetle belirttiği üzere ilk kez bu görüntüler sayesinde renkli izleme şansı yakalıyorduk Tulyakova’nın “saman sarısı saçlarını”. İşin içinde Bedri Rahmi’nin de oluşu malzemenin kıymetini bir kat daha arttırıyordu.

Haberi gördükten sonra Can Dündar’ın “ilk renkli görüntüler” vurgusu aklımı kurcalamaya başladı. Zira Nazım Hikmet’in eski tarihli renkli bir görüntüsü daha vardı. Üstelik 8 Temmuz 1951’de Moskova’da kaydedilmiş bu renkli film Youtube’da mevcuttu ve herkesin erişimine açıktı.

(Filmin 2. bölümü – Nazım 4. dakika 15. saniyeden sonra görünüyor.)

49 dakikalık bu film Belgesel Filmler Merkez Stüdyosu‘ndan Vladimir Boykov‘un yönetiminde Sovyet Hava Kuvvetleri Bayramı sırasında Tuşino Aerodromu’nda çekilmiş. Internette yer alan çeşitli kaynakların söylediğine göre bu bayram 1948’den beri renkli olarak kayıt altına alınıyor. Filmde Sovyet hava kuvetlerinden uçakların gösteri uçuşları, Stalin ve diğer önde gelen partililer, subaylar, mühendisler, Stalin Barış Ödülü’nü almak için ülkede bulunan yabancı davetliler ve Moskovalılar görüntülenmiş.

Filmi seslendiren sanatçı ilgili kısımda Nazım’ı ve yanındakileri şöyle takdim ediyor: “Misafirler arasında Uluslararası Stalin Barış ödülü sahipleri Heriberto Jara, Eugénie Cotton, Frédéric Joliot-Curie ve Türk devrimci şair Nazım Hikmet de bulunuyor.” [Yorumlar kısmına bakınız – M.Y.]

Nazım bu sırada Joliot-Curie’yle sohbet etmekte. Yüzlerine neşe ve heyecan hakim. İki devi ve Münevver’i derinden yaralayacak o hüzünlü anın gelip çatmasına daha vakit var. İrene Joliot-Curie hayatta henüz. Nazım’ın ne anlattığını bilemiyoruz elbette. Birkaç gün içinde Sovyet Yazarlar Birliği’nde yapacağı konuşmada olanca çıplaklığıyla Sovyet yoldaşlarının yüzüne çarpacağı yeni Moskova izlenimlerini anlatmadığı kesin gibi. Yoksa Joliot-Curie böyle içten gülemezdi.

nazimhikmetran.biz sitesinde yer alan İngilizce biyografisinde ve Saime Göksü-Edward Timms ikilisinin kaleme aldığı kitapta ustanın Joliot-Curie ve Cotton’la 1951 kışında Viyana’da düzenlenen Dünya Barış Kongresi’nde tanıştığı yazılı. Ancak bu görüntüler bu tanışmanın tarihini birkaç ay erkene çekiyor ve yerini Viyana’dan Moskova’ya taşıyor.

Son olarak görüntülerin kayıt tarihine dikkat çekmek istiyorum. Türkiye’den kaçan Nazım’ın Moskova Vnukovo Havalimanı’na ayak bastığı tarih 29 Haziran 1951. Demek ki Tuşino’da bu film çekildiğinde Nazım geleli sadece 10 gün olmuş. Can Dündar Nazım Hikmet belgeselinde ustanın Vnukovo’ya ayak bastığı gün çekilen siyah-beyaz görüntülerini de kullanmıştı. Belgeselde kullanılan diğer fragmanların da siyah beyaz oluşu “Dündar’ı yanıltan bu muydu?” diye düşündürüyor.

1951 tarihli filmden kendisini haberdar etmek Can Dündar’a bir mail attım ancak şu tarihe kadar herhangi bir cevap almış değilim.

5 Temmuz 2011, Moskova.

Reklamlar