Nazım Hikmet’in ilk renkli filmi hangisi?

İzleyenler hatırlayacaktır, Haziran ayının ilk haftasında Ntv Ana Haber Bülteni’nde Nazım ve Vera İlk Kez spotuyla bir haber yayınlanmıştı. Haberde Can Dündar, Nazım Hikmet ve Vera Tulyakova’nın 1962 yılı sonunda Bedri Rahmi Eyüboğlu tarafından Paris’te çekilen video görüntülerinin ressamın kişisel arşivinden çıktığını müjdeliyor ve şu anda İş Bankası Kültür Yayınları arşivinde bulunan görüntülerin, ustanın ilk ve son renkli görüntüleri olduğunun altını çiziyordu. Ertesi gün Ntvmsnbc haber portalının yanı sıra birkaç sitede daha benzer vurgularla kendine yer buldu bu haber.

Gerçekten heyecan verici bir keşifti bu çünkü Can Dündar’ın kendi sitesinde isabetle belirttiği üzere ilk kez bu görüntüler sayesinde renkli izleme şansı yakalıyorduk Tulyakova’nın “saman sarısı saçlarını”. İşin içinde Bedri Rahmi’nin de oluşu malzemenin kıymetini bir kat daha arttırıyordu.

Haberi gördükten sonra Can Dündar’ın “ilk renkli görüntüler” vurgusu aklımı kurcalamaya başladı. Zira Nazım Hikmet’in eski tarihli renkli bir görüntüsü daha vardı. Üstelik 8 Temmuz 1951’de Moskova’da kaydedilmiş bu renkli film Youtube’da mevcuttu ve herkesin erişimine açıktı.

(Filmin 2. bölümü – Nazım 4. dakika 15. saniyeden sonra görünüyor.)

49 dakikalık bu film Belgesel Filmler Merkez Stüdyosu‘ndan Vladimir Boykov‘un yönetiminde Sovyet Hava Kuvvetleri Bayramı sırasında Tuşino Aerodromu’nda çekilmiş. Internette yer alan çeşitli kaynakların söylediğine göre bu bayram 1948’den beri renkli olarak kayıt altına alınıyor. Filmde Sovyet hava kuvetlerinden uçakların gösteri uçuşları, Stalin ve diğer önde gelen partililer, subaylar, mühendisler, Stalin Barış Ödülü’nü almak için ülkede bulunan yabancı davetliler ve Moskovalılar görüntülenmiş.

Filmi seslendiren sanatçı ilgili kısımda Nazım’ı ve yanındakileri şöyle takdim ediyor: “Misafirler arasında Uluslararası Stalin Barış ödülü sahipleri Heriberto Jara, Eugénie Cotton, Frédéric Joliot-Curie ve Türk devrimci şair Nazım Hikmet de bulunuyor.” [Yorumlar kısmına bakınız – M.Y.]

Nazım bu sırada Joliot-Curie’yle sohbet etmekte. Yüzlerine neşe ve heyecan hakim. İki devi ve Münevver’i derinden yaralayacak o hüzünlü anın gelip çatmasına daha vakit var. İrene Joliot-Curie hayatta henüz. Nazım’ın ne anlattığını bilemiyoruz elbette. Birkaç gün içinde Sovyet Yazarlar Birliği’nde yapacağı konuşmada olanca çıplaklığıyla Sovyet yoldaşlarının yüzüne çarpacağı yeni Moskova izlenimlerini anlatmadığı kesin gibi. Yoksa Joliot-Curie böyle içten gülemezdi.

nazimhikmetran.biz sitesinde yer alan İngilizce biyografisinde ve Saime Göksü-Edward Timms ikilisinin kaleme aldığı kitapta ustanın Joliot-Curie ve Cotton’la 1951 kışında Viyana’da düzenlenen Dünya Barış Kongresi’nde tanıştığı yazılı. Ancak bu görüntüler bu tanışmanın tarihini birkaç ay erkene çekiyor ve yerini Viyana’dan Moskova’ya taşıyor.

Son olarak görüntülerin kayıt tarihine dikkat çekmek istiyorum. Türkiye’den kaçan Nazım’ın Moskova Vnukovo Havalimanı’na ayak bastığı tarih 29 Haziran 1951. Demek ki Tuşino’da bu film çekildiğinde Nazım geleli sadece 10 gün olmuş. Can Dündar Nazım Hikmet belgeselinde ustanın Vnukovo’ya ayak bastığı gün çekilen siyah-beyaz görüntülerini de kullanmıştı. Belgeselde kullanılan diğer fragmanların da siyah beyaz oluşu “Dündar’ı yanıltan bu muydu?” diye düşündürüyor.

1951 tarihli filmden kendisini haberdar etmek Can Dündar’a bir mail attım ancak şu tarihe kadar herhangi bir cevap almış değilim.

5 Temmuz 2011, Moskova.

Reklamlar

Hakkında Mustafa Yılmaz
Rusça çevirmeni.

5 Responses to Nazım Hikmet’in ilk renkli filmi hangisi?

  1. “Uluslararası Stalin Barış Ödülü” değil “Uluslararası Barış Ödülü” olmalı.Bu görüntülerde 4- saniyelik de olsa Nâzım’ın varlığının dikkati çekmiş olması sevindirici.

  2. “Stalin adına barış ödülü verilmesi ironik” manasında söylüyorsanız kesinlikle haklısınız derim. Ancak anlatıcı net bir biçimde “Uluslararası Stalin Barış Ödülü” ifadesini telaffuz ediyor. Resmi adlandırma ise “Halklar arasında barışın tesisi için Uluslararası Stalin Ödülü” şeklinde (http://bit.ly/r8SJ99, http://bit.ly/o9y5Uh).

  3. Bildiğim kadarıyla sözkonusu ödül farklı.
    Stalin ve Lenin ödüllerinden farklı ve Nâzım Hikmet’e, Lenin ya da Stalin adına herhangi bir ödül verilmemişti. Anlatıcının bir dil sürçmesi olabilir mi?

    http://en.wikipedia.org/wiki/World_Peace_Council_prizes

    http://ru.wikipedia.org/wiki/Международная_премия_Мира

  4. Ne demek istediğinizi ve problemin nereden kaynaklandığını şimdi anladım. Ortada iki farklı ödül var.

    1. Uluslararası Barış Ödülü. Dünya Barış Kongresi veriyor. 1950 yılı kazananları arasında Nazım Hikmet de var.
    2. Uluslararası Stalin Barış Ödülü. Sovyet Hükümeti veriyor. 1950 yılı kazananları arasında Jara, Joliot-Curie ve Cotton var.

    Buna göre videodaki bu üç kişi Stalin ödülü için burada. Ama Nazım’un durumu farklı. O sadece davetli, hepsi bu. Onun aldığı ödül Sovyet Hükümeti’nden değil, Dünya Barış Kongresi’nden ve 1951’de Viyana’da (veya Prag’da) kendisine sunulacak. Nazım bu ödülü almak için 1950 kışında kongrenin o yıl düzenlendiği Varşova’ya gitmek istemiş ancak Türk hükümeti izin vermemişti.

    http://www.ykykultur.com.tr/linkler/nh/bio/index.html

    Yazıyı yazmadan evvel Nazım ne zaman Stalin ödülü almış diye interneti taramıştım ancak bir sonuç çıkmayınca kafam karışmıştı. Dikkatiniz sayesinde bu soru işaretinden kurtulmuş oldum. Teşekkürler. Yazıda ilgili kısma küçük bir not ekledim.

  5. Nâzım’la ilgili yine yeni görüntüler ve yine yeni şeyler bulunması dileğiyle teşekkürler…

Eklemek istediğiniz şeyler varsa...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: